O BAKRU
Istorijat
Bakar je metal poznat čovečanstvu više od deset hiljada godina. Počeli su da ga koriste još stari Sumeri za proizvodnju sečiva, noževa, izradu skulptura i ornamenata. U Egiptu je bakar bio u upotrebi pre 5000 god. p.n.e, što ide u prilog tvrdnjama da je vodovodni sistem Keopsove piramide delimično bio izrađen od bakarnih cevi.
Naziv bakar potiče iz Rimskog doba i glasi „aes cyprium“ što znači „ruda sa Kipra“. Iz toga je izvedena i skraćenica za hemijski simbol bakra „Cu“.
Bakar u Srbiji
Najznačajniji rudnici i ležišta se nalaze u isročnoj Srbiji (Bor, Majdanpek, Krivelj, Cerovo). Početak eksploatacije bakra u Srbiji datira iz ranog neolitskog doba u mestu Rudna Glava kod Majdanpeka (5000 god. p.n.e).
Procenjuje se da Srbija raspolaže sa oko 2% rudnih rezervi bakra u odnosu na ukupne svetske zalihe. Prva istraživanja nalazišta bakra u cilju komercijalne upotrebe datiraju od 1897, a od 1904. u Boru je zvanično počeo da se industrijski prerađuje.
I danas se bakar u Srbiji eksploatiše i prerađuje u proizvode i poluproizvode kao što su bakarne cevi, bakarni valjani proizvodi, bakarna žica, bakarna katoda, u skladu sa međunarodnim standardima kvaliteta. Vinčanska kultura je bila tehnološki najnaprednija praistorijska kultura u svetu, između prvih vekova 5. milenijuma i početka 4. milenijuma pre nove ere. Najranija metalurgija bakra u Evropi potiče sa lokaliteta Belovode u istočnoj Srbiji.
Primena bakra
Današnji način života je praktično nezamisliv bez upotrebe bakra. Posle plemenitih metala najbolji je provodnik toplote i elektriciteta. Koristi se za gotove sve grane industrije. Zbog svojih hemijskih i mehaničkih svojstava, i odlične elektroprovodljivosti, bakar se koristi u oblastima elektronike, telekomunikacija, auto industrije, energetskih postojenja.
Široku primenu i najbolja svojstva bakar ima u instalacijama grejanja, hlađenja i klimatizacije, kao i u elektro instalacijama. Zbog svojih hemijskih i bakterioloških svojstava bakar se implementira u sisteme vodosnabdevanja. Često se upotrebljava za pokrivanje krovova i fasada zbog otpornosti na koroziju i, svakako, zbog svog atraktivnog izgleda.
Prednosti bakra
Kao najrasprostranjeniji i najjeftiniji metal u prirodi, u odnosu na plemenite metale, bakar ima nezamenljivu ulogu u prenosu električne energije. Zbog svojih odličnih osobina toplotne provodljivosti koristi se za izradu proizvoda čija je osnovna namena zagrevanje ili rashlađivanje.
Bakar je postojan i dugovečan metal što dokazuju predmeti koji su izrađeni pre više hiljada godina, a koji i danas mogu biti u izvornoj funkciji. Bakar kao materijal pokazuje visoku osobinu plastičnosti i pogodan je za oblikovanje i obradu različitih namena. Proizvodi napravljeni od bakra su postojani na raznovrsne spoljne uticaje. Bakar ima odlično antibakteriološko svojstvo i preporučljiv je za prenos pijaće vode.
Ekološki značaj bakra
Jedna od najvažnijih osobina bakra jeste njegova mogućnost da se reciklira onoliko puta koliko to želimo. Proizovodi nastali recikliranjem bakra imaju iste karakteristike kao da su dobijeni iz primarne sirovine. Samim tim, upotrebom bakra čuvamo prirodnu okolinu i resurse, i presudno pomažemo razvijanju novih tehnologija održivog razvoja. Značaj je višestruk: smanjuju se troškovi proizvodnje i štede se zalihe bakra za buduće generacije.